Honden-Epilepsie - Symptomen, Oorzaken en Behandeling

Epilepsie bij honden is een van de meest voorkomende aandoeningen van het zenuwstelsel. Het wordt geschat dat ongeveer 3-5% van alle dieren hiervan getroffen is. Er zijn veel voorstellen voor de classificatie van epilepsie bij honden. De indeling in primaire, reactieve en symptomatische epilepsie is het meest gebruikelijk.

Hondenepilepsie wordt gedefinieerd als een functiestoornis van de hersenen, gekenmerkt door een blijvende neiging tot aanvallen. Een epileptische aanval verloopt doorgaans in vier fasen, die afhankelijk van de vorm van de aandoening iets van elkaar verschillen. Het is vaak niet mogelijk om de directe oorzaak van hondenepilepsie te bepalen.

Oorzaken van epilepsie bij honden

De oorzaken van epilepsie bij een hond kunnen divers zijn. Afhankelijk van het type wordt er onderscheid gemaakt tussen primaire, symptomatische en reactieve epilepsie. Laatstgenoemde wordt ook wel idiopathische epilepsie genoemd. Men spreekt hiervan wanneer de directe oorzaak van de aandoening niet duidelijk kan worden geïdentificeerd. Het kan alleen worden gediagnosticeerd als alle andere oorzaken zijn uitgesloten.

Epilepsie bij honden kan aangeboren zijn, dus genetisch bepaald. De eerste gevallen komen voor bij jonge huisdieren. Normaal gesproken wanneer ze een jaar oud zijn. Daarom wordt het ook wel jeugdige epilepsie genoemd. De aangetoonde invloed van de genetische factor op het optreden van deze aandoening is onder andere vastgesteld bij de volgende rassen: Beagle, Finse Spitz, Belgische Herder en Ierse Wolfshond. Een zeer verdachte invloed van de genetische factor wordt ook gevonden bij Berner Sennenhond, Border Collie, Golden Retriever, Labrador Retriever, Keeshond, Australische Herder, Miniatuur- en Standaardpoedel, Engelse Springer Spaniel. In het belang van het dierenwelzijn zouden honden bij wie primaire epilepsie is gediagnosticeerd, niet gefokt moeten worden. Ze worden het beste gecastreerd of gesteriliseerd.

Secundaire hondenepilepsie wordt veroorzaakt door structurele of functionele hersenschade. Het wordt ook wel symptomatisch genoemd. De oorzaken zijn meningitis, beroerte, tumor, littekens, hydrocephalus (vooral beschreven bij miniatuurhonden). De zogenaamde intracraniale oorzaken van epilepsie kunnen het gevolg zijn van een ziekte of veroorzaakt worden door een eerdere hersenbeschadiging bij een communicatietrauma of een val van hoogte. Reactieve epilepsie is het gevolg van pathologische processen met extracraniale lokalisatie. Meestal is het het gevolg van vergiftigingen of metabole syndromen. Dit omvat vergiftigingen met zware metalen, pesticiden, fosforverbindingen, metaldehyde, evenals stofwisselingsziekten zoals elektrolytstoornissen, hypoglykemie (ondervoeding), hyperglykemie (overvoeding). Daarnaast lever- en nierziekten (hepatische encefalopathie), vitamine B-tekort, infectieziekten (tetanus, hondsdolheid, ziekte van Carré). Overdosering of misbruik van medicijnen kan ook een rol spelen.

Hoe kan epilepsie zich bij een hond manifesteren?

Epileptische aanvallen bij honden kunnen verschillende vormen aannemen. Rekening houdend met het klinische beeld zijn ze onderverdeeld in gegeneraliseerde en partiële aanvallen. De eerste is het resultaat van opwinding in beide hersenhelften en kan de volgende vormen aannemen:

• convulsief - typisch is de bilaterale manifestatie - plotselinge spierkrampen in het hele lichaam, meestal met bewustzijnsverlies, braken, urineren en/of ontlasting, geluiden (blaffen, janken, huilen), anders spreekt men van Grand mal (grote aanvallen);
• niet-convulsief - gekenmerkt door de aanwezigheid of afwezigheid van een motorische component. Een aanval zonder krampen kan onopgemerkt blijven door de hondenbezitter, er is een verlies van contact met de realiteit en er is een risico op bewustzijnsverlies, anders spreekt men van Petit Mal (kleine aanvallen).

Bij partiële aanvallen wordt er overeenkomstig onderscheiden:

• eenvoudige aanval - unilaterale focale bewegingssymptomen, er is geen bewustzijnsverlies;
• complexe aanval - ook wel psychomotorisch genoemd. Het is gekenmerkt door psychische symptomen die zich kunnen uiten in periodieke gedragsveranderingen, plotselinge episodes van hysterie, agressie, hallucinaties en diarree. Het dier verliest geen bewustzijn;
• met secundaire generalisatie – manifesteert zich als een partiële of complexe aanval

Hondenepilepsie. Hoe verloopt de aanval?

De epileptische aanval is een geleidelijk proces. Er wordt een prodromale fase (prodroom) onderscheiden. Dit is bij sommige dieren merkbaar. Het kondigt een aanstaande aanval aan. Het bestaat uit een gedragsverandering en uit zich in traagheid of overprikkeling, zinloos rondlopen in cirkels, zoeken naar afgelegen plaatsen om zich te verstoppen. Deze fase duurt van enkele uren tot enkele dagen. En dan is er de aura. Dit wordt beschouwd als het begin van de aanval. Het duurt van enkele seconden tot enkele minuten. Dan volgt de specifieke fase van de aanval (Iktus). Het verloop hangt af van de vorm van de ziekte waarmee het dier te maken heeft. Dan is er de fase na de aanval (postictaal, epileptisch). Gedurende deze tijd rust het dier. Het keert terug naar activiteit of gaat over in een staat van desoriëntatie, die van enkele minuten tot enkele uren kan duren.

Niet alleen de oorzaken en symptomen van epilepsie bij een hond zijn verschillend, ook de frequentie van de aanvallen varieert: een enkele aanval, een groepsaanval - meer dan twee opeenvolgende aanvallen per dag, een epileptische toestand - een aanval die langer dan 30 minuten duurt, of een reeks epileptische aanvallen waarbij het dier het bewustzijn niet heeft herwonnen. De epileptische toestand vereist een snelle veterinaire interventie, omdat deze levensbedreigend is voor het dier.

Epilepsie bij honden - hoe kan men helpen?

Wat te doen als de hond epilepsie heeft? Het is absoluut noodzakelijk om het verloop van de aanval te controleren. Op deze manier wordt het dier beschermd tegen extra verwondingen. Het is daarom nodig om voorwerpen uit de omgeving te verwijderen die letsel kunnen veroorzaken. Het hoofd van het dier moet tijdens de aanval worden beschermd. Het is goed als er iets onder gelegd wordt dat de impact dempt, bijvoorbeeld een deken. Alles, zoals speelgoed of voedsel, moet uit de mond van het dier worden verwijderd. Anders kan hij stikken. De meningen over het uittrekken van de tong van een hond tijdens een aanval zijn verdeeld. Een indicatie hiervoor is wanneer de tong ademhalingsproblemen veroorzaakt. Bij dieren die een farmacotherapie ondergaan, moeten de medicijnen regelmatig worden toegediend. Ze worden meestal rectaal toegediend. Men moet ze echter altijd thuis hebben. Wanneer de aanval voorbij is, moet de hond in een comfortabele rustpositie worden gebracht. De terugkeer naar de vorm verloopt sneller als hij rust heeft. Na de kalmering moet het dier naar de dierenarts worden gebracht. Bij voortdurend terugkerende aanvallen is het noodzakelijk om een specialist te raadplegen. Er is behoefte aan farmacologische beëindiging van de ontlading in de hersenen.

Behandeling van epilepsie bij een hond

Hoe behandel je epilepsie bij een hond? De behandeling van epilepsie bij honden is voornamelijk gebaseerd op medicijnen. Anticonvulsiva worden gebruikt bij aanvallen die meer dan eenmaal per maand optreden, en bij groepsaanvallen. De epileptische toestand vereist een veterinaire interventie. Dan worden intraveneuze medicijnen gebruikt. Zodra de toestand is gestabiliseerd, wordt de hond behandeld zoals alle andere viervoeters. Het doel van de therapie is om de aanvallen te elimineren, wat soms niet mogelijk is. Dan is het doel om hun frequentie en intensiteit te verminderen. Antiepileptica moeten doorgaans levenslang worden ingenomen. Daarom is het de moeite waard om uw hond voor een controlebezoek te brengen, omdat er verstoringen van andere organen kunnen optreden.

Olga Dabska

Milena Kostrubiec