Beschrijving van de meest voorkomende visziekten in het aquarium

Ziekten bij aquariumvissen zijn geen zeldzaamheid. Ze kunnen worden veroorzaakt door virussen, bacteriën, schimmels, parasieten, omgevingsfactoren of voedsel. De bekendste zijn mondrot, gasbelziekte, fluweelziekte en sepsis. Hieronder volgt een korte beschrijving van de ziekten.

Ziekten bij aquariumvissen zijn meestal het gevolg van nalatigheid van de eigenaar. Ze veroorzaken ernstige financiële verliezen door een verhoogde sterfte van waardevolle dieren. Bovendien zijn ze verantwoordelijk voor de degeneratie van de volgende generaties. Bij de nakomelingen kan de groei worden geremd, kunnen er kleurverlies en onvruchtbaarheid optreden.

Lijst van ziekten van aquariumvissen

Aquariumvissen zijn, net als andere dieren, onderhevig aan gezondheidsproblemen. In hun geval zijn ze grotendeels verantwoordelijk voor abnormale omgevingsomstandigheden, zoals een ongeschikte chemische samenstelling en zuiverheid van het water, temperatuur, zuurstoftoevoer. De ontwikkeling van ziekten wordt bevorderd door onvoldoende voeding, overbevisking (aantal vissen onvoldoende voor de capaciteit van het aquarium), slechte selectie van vissen met betrekking tot gedrag en voorkeuren, introductie van zieke planten of dieren in het aquarium.

Hier vindt u een lijst van visziekten in het aquarium. Ze worden onderverdeeld in ziekten:
● veroorzaakt door omgevingsinvloeden, zoals verstikking, zuur-, gas- en basenziekten;
● veroorzaakt door verkeerde voeding, zoals ontsteking van het spijsverteringskanaal, vetzucht van de inwendige organen;
● viraal en bacterieel, zoals infectieuze dermatitis, mycobacteriën, lymfocyten, sepsis, katoenziekte, nocardiose;
● veroorzaakt door schimmels, zoals mycobacteriën, lymfocyten, sepsis, katoenziekte, nocardiose
● veroorzaakt door parasieten, zoals osteose, chilodonellose, spironucleose, fluweelziekte, witte stipziekte, of alternatieve ichthyophthyophytiriose..

Hieronder volgt een korte beschrijving van geselecteerde visziekten.

Ziekten bij aquariumvissen - mondrot

Een van de meest voorkomende ziekten bij aquariumvissen is de Oodiniose. Alternatief kan de ziekte ook als fluweelziekte worden aangeduid. De ontwikkeling van de Oodiniose is verbonden met de aanwezigheid van parasieten in aquariumvissen - protozoa:
● Oodinium pillularis of Oodinium limnetioum bij zoetwatervissen,
● Oodinium ocellatum bij zeevissen.

Deze parasiet van aquariumvissen tast vooral de huid aan, hoewel hij zich ook onder de epidermis kan vestigen. Hij kan worden aangetroffen op de borstvinnen, in de neusgaten, rond de ogen, kieuwen of onder het epitheel van de mond. De groeiperiode op het lichaam van de vis (van binnenkomst tot het verlaten van de vis) bedraagt 3-4 dagen. Oodinium-parasieten kunnen gedurende langere tijd onopgemerkt in een aquarium overleven en in die tijd meerdere ontwikkelingscycli doorlopen. Ze ontwikkelen zich het beste, hebben de hoogste invasieve capaciteit en een levensduur bij 23-25°C. De parasieten die verantwoordelijk zijn voor de Oodiniose veroorzaken bij aquariumvissen een verhoogde slijmproductie en het optreden van kleine geelbruine vlekken. Bij een sterke besmetting is de huid goudgeel of bedekt met donkere vlekken en is de epidermis schilferig. Oodiniose veroorzaakt veranderingen in het gedrag van de dieren, die angstig worden en zich verstoppen. Andere manifestaties zijn: verminderde eetlust, plakkerige, licht gescheurde, complexe vinnen, ademhalingsproblemen, bloedingen of petechiën in het gebied van de kieuwbladen. Voor zieke vissen is een twee weken durende quarantaine vereist, waarin ze therapeutische baden krijgen. Als er een groot aantal parasieten in het aquarium wordt vastgesteld, moet het aquarium worden gereinigd met desinfectiemiddel, verwarmd (25-27°C) en verlicht worden.

Ziekten bij aquariumvissen - mondrot

Een veelvoorkomende ziekte bij aquariumvissen is mondrot, ook wel witte mondziekte genoemd. Voor de ontwikkeling ervan zijn schimmelachtige protisten uit de familie van de Saprolegniaceae verantwoordelijk. De soorten Saprolegnia ferax en Saprolegnia parasitica zijn het meest waarneembaar. Deze micro-organismen zijn in elk aquarium te vinden, maar bij lage temperaturen ontwikkelen ze zich overmatig. De ziekte heeft ook een secundair karakter - mondrot komt voor bij aquariumvissen op eerder beschadigde weefsels die mechanisch zijn verwond of met andere micro-organismen zijn geïnfecteerd.

Hoe manifesteert de mycose zich bij aquariumvissen? In het gebied van het beschadigde weefsel is het grijs-witte schimmelmycelium zichtbaar, dat lijkt op vieze watten. Wanneer de ziekte zich ontwikkelt, valt de schimmel de vinnen aan, die aan elkaar plakken, en bij het uitblijven van behandeling wordt ook de rest van het lichaam aangetast. Een infectie binnen de kieuwen veroorzaakt ademhalingsproblemen en hypoxie. De voortgang van de ziekte manifesteert zich door vertroebeling van het hoornvliesoppervlak, vernietiging van de huid, dan van het vleesweefsel en uiteindelijk van de inwendige organen van het lichaam. De dieren worden inactief, traag en wrijven zich tegen voorwerpen.


Mondrot bij aquariumvissen wordt als volgt behandeld. Men moet:

● zorgen voor de juiste temperatuur en de geïnfecteerde plekken in het aquarium met een wattenstaafje met kaliumpermanganaatoplossing wassen,
● zieke vissen vangen en een genezend bad geven. De quarantaine duurt ongeveer een week. De vis kan niet worden gered als het mycelium een groot deel van het lichaam bedekt heeft.

Sepsis - een ziekte van aquariumvissen

Sepsis is een andere bekende ziekte van aquariumvissen. Anders wordt het hydrop genoemd. Voor de ontwikkeling ervan zijn Pseudomonas punctata of Aeromonas hydrophila verantwoordelijk. De ziekte komt het vaakst voor bij labyrinthvissen, oude en verzwakte dieren zijn bijzonder kwetsbaar. De micro-organismen vallen meestal de inwendige organen aan, vooral het hart- en vaatstelsel. Er ontstaan ontstekingen, ophopingen van lichaamsvloeistoffen in de lichaamsholte, de buikholte is ontstoken en de galblaas is opgezwollen. De ogen zijn gezwollen, de huid wordt lichter, onder de huid ontstaan platte blaren. De schubben worden kwetsbaar voor beschadigingen en beginnen los te laten. De kieuwdeksels zijn dof en staan rechtop. In ernstige gevallen kunnen er vervormingen van het skelet optreden. De dieren worden apathisch en verstoppen zich tussen planten of op de bodem van het aquarium. De behandeling is gebaseerd op desinfectie van het gehele aquarium, inclusief de accessoires. De ziekte is moeilijk te genezen. In een gevorderde vorm kunnen vissen niet meer worden gered. De therapie van mildere gevallen bestaat uit een langdurig genezend bad.

Gasbelziekte

De gasbelziekte wordt veroorzaakt door een overmatige concentratie van zuurstof in het water. Hiervoor kunnen verschillende redenen zijn. Een daarvan is de overmatige fotosynthese van de planten in het aquarium bij sterke zonneschijn. Een andere factor die kan bijdragen, is het transport van vissen in kunstmatig met zuurstof verrijkte plastic zakken. De daardoor ontstane gasdrukstijging leidt tot een drukstijging in het bloedsysteem van de vissen en tot de vorming van bellen, die kunnen leiden tot verstoppingen in de bloedvaten. De gasbelziekte manifesteert zich door vlekken op de huid die lijken op blaren na brandwonden, zwellingen op het lichaam, vergroting van het hart. Als gevolg hiervan wordt het dier schuw, niet erg actief, onrustig, apathisch, en onwillig om te eten. Het zwemt op de bodem of in de buurt van het wateroppervlak. Bovendien kan exophthalmus van de ogen optreden of worden de ogen troebel. Met de voortgang van de ziekte wordt het evenwicht verstoord en sterven de vissen langzaam. De behandeling van aquariumvissen richt zich op het elimineren van de factor die de ziekte veroorzaakt. Zieke exemplaren worden in een aquarium behandeld met water dat met 100% zuurstof verzadigd is. Als de symptomen niet sterk zijn, verdwijnen ze binnen enkele dagen, en de gevorderde zijn verbonden met de dood van dieren. De hoofdtank heeft een drukcompensatie nodig tussen verzadigde gassen in het water en atmosferische lucht.

Olga Dąbska
Milena Kostrubiec